Archives

Անվերնագիր․․․

Բավական երկար ուշադիր հետևում եմ տեղի ունեցող իրադարձություններին, զարգացումներին և ընդհանրապես այս անհասկանալի աշխարհի արժեքներին․․․

Ցավալի իրականություն ունենք և վերջին արդեն չորս տարիների ընթացքում նույն վարքագիծն է հայը դրսևորում․ խնդիրներն ունենում են լուծման բազմաթիվ տարբերակներ, որոնցից հիմնականում նախապատվությունը տրվում է նրան, որում զոհում ենք ․․․ մարդկային արժանապատվությունը․․․․ Իմ կարծիքով մեր ժողովրդի մեծամասնությունը երբեք չի ունեցել արժանապատվության վեհագույն զգացողության հնարավորություն, այլապես կգիտակցեր, որ արժանապատվության կորուստը հավասար է մահվան ․․․․ Այդ իսկ պատճառով ինձ համար հիմա հայ ժողովուրդը չի ապրում՝ նա ինքնասպան է լինում ժամանակի մեջ․․․ Այլապես փողը և գոյությունը քարշ տալը չէին լինի ավելի կարևոր, քան հոգու ազատությունը և սեփական անձի արժանապատվությունը ․․․

Տարաբնույթ լավատեսական տեսություններ հիմա կպնդեն, թե պետք է լավը մտածել և հուսալ, թե հիմա մենք ունենք այնպիսի հարևաններ, ովքեր մեզ շատ են սիրում և ուզում են մեզ հետ բարեկամություն անել․․․ Այլ, երևի ավելի խելացի կամ ոչ խելացի մարդիկ բարձրախոսներով աղաղակում են, թե մեզ բիզնես է պետք անել մեր երեխաներին սպանելու հրաման տված և իրականացրած մարդկանց հետ, որ սովից չմահանանք․․․ Մեկ այլ ստվերային խումբ ֆեյսբուքում այլոց նկարների տակ թաքնված կարդում է բոլորի գրածները, նայում է ամեն բան, բայց այդ ընթացքում հեռախոսի էկրանին այնքան զգուշորեն է դիպչում, որ հանկարծ մի ավել գործողություն չնկատվի իր կողմից, հանկարծ իր զգուշավոր կյանքը չխաթարվի․․․ Սա անվերջ ցանկ է․․․

Ես մարդասիրությունը համարում եմ լրջագույն արժեք, և այն պետք է սերմանվի բոլորի մեջ և բոլորի նկատմամբ անկախ ռասայից, սեռից կամ ազգությունից․․․ բայց ես գիտեմ մի պարզ բան դեռ մանկուց․ եթե ինչ-որ մեկը քեզ վատություն է արել, հարաբերությունները լավացնել հնարավոր է միայն այն բանից հետո, երբ նա ընդունում է իր սխալը ․․․ հիմա մեր հարևաններն ասում են, որ իրենք ամեն բան ճիշտ են արել, ինչը նշանակում է, որ այդ ճիշտ բաներից նորից են անելու՝ չնայած ձեր վարդագույն ակնոցներին․․․

Արդյունքում ես հարցեր ունեմ թուրքասեր անձանց․ հարաբերությունները լավացնու՞մ եք, որ ի՞նչ լինի․․․ Փող աշխատե՞ք․․․ Ձեզ հիասթափեցնեմ․ դուք չեք աշխատելու․ իրենք են աշխատելու․․․․ որ լա՞վ ապրեք․․․ Դուք լավ չեք ապրելու այնքան ժամանակ, քանի դեռ ձեր վատ ապրելու մեջ մեղավորներ և արդարացումներ եք փնտրում․․․ որ ձեզ ասեն խաղաղասե՞ր․․․ աշխարհին հաղթողներ են պետք․․․ խաղաղություն մուրում են պարտվածները․․․

Եվ ինձ համար մի շատ ցավալի, բայց շատ արագ զարգացող փաստ․ թուրքերին կարծես թե ավելի շատ եք սիրում, քանի հայերին ․․․ Եվ ոնց որ թե արդյունքում հենց թուրքերի հետ էլ ապրելու եք․․․

Մեր կործանման արհավիրքը

․․․ Մեզ կործանեցին․

․․․ Մեր մեծամտությունը, թե իբր մենք բոլոր ազգերից լավն ենք․․․

․․․ Մեր ծուլությունը, ինչի պատճառով մեր տան քանդած պատերի պատասխանատուն էլ ենք ուրիշին համարում․․․

․․․ Մեր անգրագիտությունը, նորը չսովորելը, որը հանգեցրեց չքավորության և խավերի տարանջատման․․․

․․․ Տարբեր օղակների ղեկավարների բարդույթները, թե իրենցից խելացի չկա ու իրենք իրենց ենթականերին լսելու կարիք չունեն ․․․

․․․ Արգահատելի քծնանքն ու սողունությունը, որոնք փոխարինեցին արժանավոր և իմաստալից ամեն ինչին ․․․

․․․ Մեր ծանոթներին «տեղավորելը» տեղերում, որոնց իրենք ընդհանրապես չէին համապատասխանում ․․․

․․․ Մեր բամբասկոտությունը և այլոց կյանքի մեջ խցկվելը, հատկապես նրանց, ովքեր ավելի հետաքրքիր և ինքնաբավ կյանքով են ապրում ․․․

․․․ Մեր քաղքենիությունը, որը թույլ չէր տալիս տեսնել իրականությունը ․․․

․․․ Մեր անգրագետ և տհաճ մամուլը, որը ավտովթարի, բռնաբարության և մարդասպանության թեմաներից զատ շատ քիչ նյութ է տարածում ․․․

․․․ Մեր մշակութային սովը, որը մարդու անհատականությունը սպանեց և թողեց սննդի համար կոկորդ կրծող կենդանի ․․․

… Եվ «նորին մեծություն» նախանձը, անհուն նախանձը ․․․

Հ․Գ․ «Հիանում եմ» իրականում բազմաթիվ հայրենակիցներով, ովքեր լավատեսությամբ լեցուն են և համարում են, որ տեղի ունեցած արհավիրքները և տեղի ունեցող սրտխառնոց առաջացնող իրադարձությունները որևէ դրական տարր են պարունակում ․․․

Ես էլի լավատեսություն կունենայի, եթե այս մեկ տարվա ընթացքում չլսեի հրավառություններ, չտեսնեի «կյանքը շարունակվում է» հիմնավորման ներքո անթույլատրելի ճոխություններ, չտեսնեի թատերական բեմադրություններ մարդկանց տարբեր խմբերի համար, չիմանայի, որ զոհված զինվորի տան դիմաց աղաղակներով նախընտրական արշավներ են տեղի ունեցել․․․

Ես հույս կունենայի, եթե մենք ազգով առնվազն մեկ տարի մեզ լուրջ պահեինք ․․․

․․․ իսկ հիմա ես անհույս եմ և լավատես չեմ, և ես համարում եմ, որ ոչ մի հայ լավատես լինելու իրավունք այսօր չունի ․․․

Այսօր յուրաքանչյուր հայ գլխիկոր, օրական 20 ժամով աշխատելու, սովորելու, կրթվելու, մարզվելու, մտածելու, արարելու, ստեղծագործելու, իր վրա աշխատելու պարտականություն ունի ․․․

Մնացածի իրավունքն արդեն կորցրել ենք ․․․

․․․ Մեզ կործանեցին․

․․․ Մեր մեծամտությունը, թե իբր մենք բոլոր ազգերից լավն ենք․․․

․․․ Մեր ծուլությունը, ինչի պատճառով մեր տան քանդած պատերի պատասխանատուն էլ ենք ուրիշին համարում․․․

․․․ Մեր անգրագիտությունը, նորը չսովորելը, որը հանգեցրեց չքավորության և խավերի տարանջատման․․․

․․․ Տարբեր օղակների ղեկավարների բարդույթները, թե իրենցից խելացի չկա ու իրենք իրենց ենթականերին լսելու կարիք չունեն ․․․

․․․ Արգահատելի քծնանքն ու սողունությունը, որոնք փոխարինեցին արժանավոր և իմաստալից ամեն ինչին ․․․

․․․ Մեր ծանոթներին «տեղավորելը» տեղերում, որոնց իրենք ընդհանրապես չէին համապատասխանում ․․․

․․․ Մեր բամբասկոտությունը և այլոց կյանքի մեջ խցկվելը, հատկապես նրանց, ովքեր ավելի հետաքրքիր և ինքնաբավ կյանքով են ապրում ․․․

․․․ Մեր անգրագետ և տհաճ մամուլը, որը ավտովթարի, բռնաբարության և մարդասպանության թեմաներից զատ շատ քիչ նյութ է տարածում ․․․

․․․ Մեր մշակութային սովը, որը մարդու անհատականությունը սպանեց և թողեց սննդի համար կոկորդ կրծող կենդանի ․․․․

Հ․Գ․ «Հիանում եմ» իրականում բազմաթիվ հայրենակիցներով, ովքեր լավատեսությամբ լեցուն են և համարում են, որ տեղի ունեցած արհավիրքները և տեղի ունեցող սրտխառնոց առաջացնող իրադարձությունները որևէ դրական տարր են պարունակում ․․․

Ես էլի լավատեսություն կունենայի, եթե այս մեկ տարվա ընթացքում չլսեի հրավառություններ, չտեսնեի «կյանքը շարունակվում է» հիմնավորման ներքո անթույլատրելի ճոխություններ, չտեսնեի թատերական բեմադրություններ մարդկանց տարբեր խմբերի համար, չիմանայի, որ զոհված զինվորի տան դիմաց աղաղակներով նախընտրական արշավներ են տեղի ունեցել․․․

Ես հույս կունենայի, եթե մենք ազգով առնվազն մեկ տարի մեզ լուրջ պահեինք ․․․

․․․ իսկ հիմա ես անհույս եմ և լավատես չեմ, և ես համարում եմ, որ ոչ մի հայ լավատես լինելու իրավունք այսօր չունի ․․․

Այսօր յուրաքանչյուր հայ գլխիկոր, օրական 20 ժամով աշխատելու, սովորելու, կրթվելու, մարզվելու, մտածելու, արարելու, ստեղծագործելու, իր վրա աշխատելու պարտականություն ունի ․․․

Մնացածի իրավունքն արդեն կորցրել ենք ․․․

Ոչ սովորական կյանք

․․․Լինել Երևանում և կարոտել Երևանը․․․
Կարոտել եմ Կասկադը շաբաթ կամ կիրակի առավոտյան կամ թեկուզ աշխատանքային օրվա ավարտին՝ մարդկանցով լցված․․․
․․․ Աբովյան փողոցը՝ նեղլիկ, միշտ լեցուն և թեկուզ շինարարության մեջ․․․
Կարոտել եմ նույնիսկ իմ չսիրած Հյուսիսային պողոտան․․․
Չեմ գտնում նույնիսկ այն բառը, որը կբնութագրի իմ զգացողությունը դեպի Սարյան փողոցը․․․
Կարոտել եմ մարդկանց, ովքեր միմյանցից չէին վախենում ու զզվում․․․
Կարոտել եմ մարդկանց, ովքեր ավելի բարի էին և միմյանց չէին մեղադրում․․․
Կարոտել եմ իմ անիմաստ և աննպատակ քայլելը Երևանի փողոցներով․․․Ինչ-որ մի պահի ցանկացած վայր, խանութ, սրճարան մտնելը և դուրս գալը, գրախանութ գնալը առանց որևէ նախնական պլանների, այնտեղ պտտվելը այնքան, որքան ես կուզենամ․․․
Կարոտել եմ իմ սիրած սուրճի միշտ հնարավոր լինելը, առանց մեղքի զգացումի և առանց օրինազանցի զգացողության դրսում լինելը․․․
Կարոտել եմ շաբաթ-կիրակի օրերին սպասելը և հետաքրքիր պլաններ կազմելը, այդ պլանները իրագործելը․․․
Կարոտել եմ իմ ազատությունը, որը ոչնչով չի փոխարինվում․․․
Կարոտել եմ այն կյանքը, որը սովորական էր թվում, բայց պարզվում է, թե, բնավ, սովորական չէր․․․

Իսկ ամեն ինչ նույնն էր

… Իսկ ամեն ինչ նույնն էր՝ ներսում, դրսում, հոգում, շրջապատում…

Աշուն էր՝ գունավոր, լուսավոր, ջերմ ու անքամի…

Հոգին հին թափառողն էր, միտքը՝ հին կայունը…

Անցել էր գրեթե տասը տարի կամ ավելի շատ… Ժամերը, օրերը, տարիները կարևոր չէին նրա համար…

Ամեն ինչ նույնն էր, բացի տարեթվից և մազերի գույնից…

Եվ մի քիչ էլ «բեռն» էր շատացել…

Հոսել էին անհամար զգացմունքներ, անհետացել էին մարդիկ, հայտնվել էին նորերը, հիշողության մեջ խարանվել էին պահեր, էության մեջ ներթափանցել էր ամեն ինչ…

Նորացել էր զգեստապահարանը, լավացել էր արտաքին տեսքը, թեյ էր ավելի քիչ խմում…

Ամեն ինչ գրեթե նույնն էր, ուղղակի հոգին էր խորացել դեպի անհունություն, և հայացքն էր խորացել մինչև անտեսանելի կածաններ:

Ոչինչ չէր փոխվել այնպես, որ հնարավոր լիներ բացատրել:

Ոչինչ չէր եղել նշանավոր և պատմական:

Եղել էին պահեր, երբ նպատակների իրականացման պահին շունչը չէր բավականացրել և հաղթանակներ, որոնց չէր էլ սպասել…

Եղել էին մարդիկ, ում հետ հանդիպելիս կրծքավանդակում ցավ էր զգացել…

Եղել էին մարդիկ, ովքեր ծնկած վիճակում ձեռք էին մեկնել և օրեր, երբ ծնկած վիճակից ինքնուրույն էր բարձրացել,

Եղել էին վայրեր, որտեղով անցնելիս հայացքը ներքև էր հառել…

Եղել էին հեկեկոցներ առանց արցունքների և արցունքներ առանց հեկեկոցների…

Եղել էր ծիծաղ և ուրախություն, զարմանք և հիասթափություն…

Եղել էին օրեր, երբ կրկին հավատացել էր, որ աշխարհը հնարավոր է փոխել և պահեր, երբ հուսահատությունն էր կլանել աշխարհը…

Եղել էին օրեր, երբ փոխել էր ինչ-որ մեկի աշխարհը դեպի լավը և պահեր, երբ ինքը հիմնահատակ ավերել էր ինչ-որ մեկի աշխարհը…

Եղել էր ամեն ինչ և չէր եղել ոչինչ պատմական կամ նշանավոր…

Արդյունքում ամեն ինչ նույնն էր մնացել, քանի որ ինքը նույն իրատեսն էր մնացել, իսկ իրերը և մարդիկ նույնն էին մնացել…

…Իսկ ես չեմ ծխում…

…Եվ ես հասկացա, թե ինչքան լավ է, որ ես չեմ ծխում…

Լավ է, քանի որ ոգևորվելիս շատ եմ ոգևորվում, տարվելիս շատ եմ տարվում, կախվածություն դառնալու ռիսկն էլ մեծ է…

Ինչ-որ բանով տարվելիս տարվում եմ մինչև վերջին բջիջը, մինչև անհնարինի ու հնարավորի առավելագույնը, տարվում եմ մինչև անուժություն, նվիրվում եմ մինչև էներգիայի վերջին կաթիլը…

Կախվածությունը, իհարկե, ունի անգնահատելի առավելություն, եթե ինքդ քեզ հետ պայքարող էակ ես…Եվ միայն այդ զգացողության տարերային և տիեզերական շարժումը վայելած մարդը գիտի, թե որքան ջանք, եռանդ և էներգիա է պետք ներդնել կախվածությունը ապրելու, դրանից օգուտներ և վնասներ ստանալու, իսկ վերջում էլ ազատվելու համար…

Եվ այդ նույն մարդը գիտի, որ ցանկացած կախվածությունից ազատվելուց հետո գոնե մի փոքր շնչելու ժամանակ է պետք…

…Ասում են, թե ծխելը քայքայում է առողջությունը…

Ծխախոտի տուփերին գրում են նրա վնասակարության մասին, պատկերում են ահասարսուռ նկարներ…

…Զգուշացնում են…

Ցավոք, ոչ ոք դեռ չի գնահատել գործին, գաղափարին, մարդուն նվիրվելու, այդ ընթացքում սպառած էներգիայի ազդեցությունն առողջության վրա, ոչ ոք դեռ չի համարել դա նույնքան վնասակար, որքան սեփական որոշմամբ կամ պատահաբար կողքիդ հայտնվածի որոշմամբ կլանած ծխի ազդեցությունը…

Դեռ ոչ ոք չի գնահատել, քանի որ անհնար է գնահատել…

 

Ցավոք, ոչ ոք չի զգուշացնում, որ նվիրումն էլ ռիսկեր ունի առողջության համար, թեկուզ չգնահատված, թեկուզ չբացահայտված…

 

Ծխի ազդեցությունը պարզ է ու առանձնապես ապացույցների կարիք չունի… Իսկ կորցրած էներգիայի ազդեցությունը չգիտես, թե ինչու, ապացույցի կարիք ունի… կամ հեշտության համար կոչում են վերացական անվամբ՝ «նյարդեր»… Կորցրած էներգիան «նյարդեր» չի, կորցրած էներգիան կորցնողը գիտի, թե ինչ է…

Իսկ կորցնողն անընդհատ կորցնելու է, քանի որ նվիրման աղբյուրները բազմաթիվ են և անվերջ…

 

…Իսկ ես չեմ ծխում… Խնայում եմ առողջությունս…

…Իսկ ես նվիրվում եմ անմնացորդ… Նվիրում եմ առողջություն…

 

***

first-step-5-700x438

․․․Կար «Start»-ի կետը և առաջին քայլն անելու անուժությունը․․․

․․․Կար «Finish»-ի հորիզոնը և արագություն վերցնելու անհնարինությունը․․․

․․․Եվ դա չէր ամենաբարդը․․․

Եվ երկար ու արագ վազքից վաստակած ոտքերում առկա ծանրությունը չէր ամենացավոտը․․․

Ամենացավոտը սրտի ու ստամոքսի միջնմասում ճնշված այդ կծիկն էր, որը հասունացել էր ժամանակի ընթացքում իրականությունը մտացածին վերափոխելու արդյունքում․․․

Ամենացավոտն իրականության մասին վերջապես հասած գիտակցությունն էր ու դրա ճնշման անհնարինությունը․․․

Այլևս չէր գործում ինքնախաբեությունը, այլևս չէին երևում պայծառ արևները, այլևս չկային քիմիական մշտապես դրական մտքերը․․․

Կար իրավիճակը, դրա մասին իրական կարծիքը, լավ ու վատ կյանքը, վառված հորիզոնը, ուրախ ու տխուր հիշողությունները, դեպի արևը ճախրանքից խանձված թևերը, ամուր ոտքերը և անուղղելի հավատը դեպի լավը․․․

Կային լավն ու բարին որոնող հոգնած աչքերը, կային նույն լավի ու բարու գտնվելուց համեստորեն հոսող արցունքները, կային այդ լավն ու բարին սփռող սակավաթիվ մարդիկ, կային խոչընդոտների լեռնաշղթաները․․․

Կար անուղղելի հավատը դեպի լավը, կար կարճատև դադարը երկար ու արագ վազքից հետո և կար «Start»-ի մոտեցող վայրկյանը․․․

Չկային միայն ուժերը և չկար սպասման ժամանակը․․․

Եվ երերացող, բայց բնությունից ուժեղ ոտքն արեց առաջին քայլը․․․

 

Շաբաթվա երրորդ մարդը

slug-76605

Մոտ կես տարի առաջ հերթական շաբաթ օր ուշանում եմ պարապմունքից, արագ պատվիրում եմ gg, ինձ նետում մեքենայի մեջ (թե ինչքան կարելի է վազել ու ուշանալ, ես էլ չեմ հասկանում և ավելի շատ չեմ հասկանում, թե, ընդհանուր առմամբ, մարդ արարածն ինչից է ուշանում) և վարորդին խնդրում եմ ինձ հնարավորինս արագ հասցնել Կոմիտաս փողոցի Golds Gym…

Վարորդը շատ ջերմ գյումրեցի էր՝ աննկարագրելի մաքուր հագուկապով և հային ոչ բնորոշ դրական ժպիտով… Նա սկսեց խիստ պատասխանատու երթևեկությունը Բաղրամյան փողոցի վերին տարբեր փողոցներով՝ հնարավորինս կարճ ու առանց խցանումների տարբերակով… Այդ ընթացքում ես հայտնաբերեցի, որ ես ունեմ մի 500 դրամանոց և մի հատ էլ 200 դրամանոց…

Հետո արագ հիշեցի, որ Golds Gym-ի ընդունարանում կա բանկոմատ, որը բացարձակապես իմ ուշանալու գրաֆիկում չէր տեղավորվում…

Հասանք Golds Gym, խնդրեցի երկու րոպե սպասի… Ես իմ սպորտային համեստ ուժեղությամբ և ճկունությամբ ներխուժեցի շենք, որտեղ բախվեցի բանկոմատի անհույս մութ էկրանին…

Ես, սկսված պարապմունքս, մութ էկրանով բանկոմատը, իմ խեղճուկրակ մեկ 500 դրամանոցը և մի հատ էլ 200 դրամանոցը տիեզերքում անիմաստ անահավասարակշիռ վիճակ էինք ստեղծել…

Դուրս եկա, մեքենային մոտենալու ընթացքում դրամապանակից իմ փողային «700 դրամանոց կարողությունը» հանելիս գցեցի 200 դրամանոցը, որը գլորվեց անհայտ ուղղությամբ և անհետացավ կայանված մեքենաներից մեկի տակ…

Հասա այդ մեքենային արդեն ոչ նույնքան խրոխտ և արագ, և, դե պատկերացրեք, ինչ կարգի ամաչելով, այդ վարորդին ասում եմ.

-Խնդրում եմ Ձեր հեռախոսահամարը, ես հետո կզանգեմ Ձեզ, որ գումարը փոխանցեմ:

-Հեչ չունե՞ք,- հարցնում է…

Դե առանց թաքցնելու ասում եմ «ունեցվածքիս» չափը, ինքն էլ իսկական տղամարդու պես շատ հանգիստ ու անվրդով ասում է, թե․

-Տվեք, նորմալ է․․․

Ես էլ չեմուչումից հետո տալիս եմ այդ 500 դրամանոցը և գետինը մտնելով գնում․․․

Ես, իհարկե, հետո հիշեցի, որ ունեմ նրա համարը, քանի որ gg-ի վարորդ էր, բայց նա այնպես բարի և անվրդով հեռացավ, որ ես նրան չէի վիրավորի իմ զանգով և իմ ավելացրած ևս մի 500 դրամով՝ օրինակ․․․

․․․Մոտ երկու շաբաթ առաջ Ամիրյանի Golds Gym-ից նստում եմ իմ պատվիրած gg-ն, բարևում եմ, ասում եմ, թե ուր պետք է գնանք․․․

Շատ հոգնածության պատճառով առանձնապես շփվել չեմ ուզում, բայց զգում եմ, որ վարորդը դրական, ժպտացող, մաքուր հագնված տղամարդ է․․․

Պատասխանը հնչում է գյումրեցու արտասանությամբ, որն ինձ այդ պահին ոչինչ չի ասում․․․

Ամբողջ ճանապարհը ես հեռախոսիս էկրանին ինչ որ անիմաստ բաներ եմ թերթում․․․

Մեր բակ հասնելուն պես կարծես նոր արթանում եմ և ճանաչում այդ մարդուն․․․

Ու միանգամից ասում եմ․

-Դուք ինձ մի անգամ էլ եք տարել, և ես Ձեզ քիչ եմ վճարել․․․

Այս մարդը հայելու միջից նայում է ինձ ու զգում եմ, որ հաստատ չի ճանաչել, բայց, կիսատ ժպտալով, ասում է․

-Ոնց որ հիշում եմ․․․

Ասում եմ․

-Կոմիտաս եք տարել, իսկ ես այսքան ժամանակ դա հիշում էի․․․

Բարի ժպտում է, ասում է․

-Դա կարևոր չի, մեծ բան չի իմ արածը․․․

Ես էլ թե․

-Ինչը՞ մեծ բան չի, եթե Դուք այսքան մեծահոգաբար եք դա արել․․․Աստված թո՛ղ Ձեզ շատ ավելին վերադարձնի․․․

Նա էլի բարի ժպտում է, հետո ասում․

-Փողով չէ, թող ավելի լավ բաներով վերադարձնի։ Փողը չի կարևորը․․․

Դե ես, իհարկե, համաձայնվում եմ (ինձ էլ մեկը նման բան ասի)․․․

Եվ վերջում ինքն ասում է ինձ համար վերջին զարմանալի նախադասությունը․

-Գիտե՞ք, հետաքրքիրն այն է, որ այս շաբաթվա ընթացքում դուք արդեն երրորդ մարդն եք, որ նման բան եք ասում․․․

 

Հավերժական բախումը

․․․Այդ անտառում սողունները թռչուններից արագ էին տեղաշարժվում հողի վրայով․․․

Եվ այդ անտառի սողունները ցանկանում էին թռչունների ճախրանքն արգելակել․․․

Եվ այդ սողունները ձգվում էին դեպի հողը․․․

Եվ հենց այդ հողն էր նրանց ուժը և կործանումը․․․

․․․Հողով անհույս փակված շնչառությամբ և փոշոտ սողուններ․․․

Իսկ այդ թռչուններն անպարտելի էին օդում․․․

Իսկ այդ թռչունները նկատում էին սողուններին բացառապես, երբ ուտելիք էր պետք․․․

Իսկ այդ թռչունները սավառնում էին դեպի արևը․․․

Իսկ հենց այդ արևն էր նրանց ուժը և կործանումը․․․

․․․Խանձված փետուրներով և այրվող աչքերով թռչուններ․․․

Եվ այդ սողունները ցանկանում էին թռչուններին էլ քաշել դեպի հողը․․․

Իսկ այդ թռչունները ցանկանում էին սողուններին քաշել դեպի արևը․․․

Անցնում էին տիեզերական դարեր, սակայն ամեն հանդիպման ընթացքում այդ բախումը ցավոտ ու անդառնալի էր լինում՝ թողնելով հետքեր հողի վրա խանձված փետուրի, իսկ օդում՝ հողոտված թռիչքի տեսքով․․․

 

Դա էլ է հնարավոր․․․

Դե դա էլ էր հնարավոր․․․

Եվ ոչ ոք չէր ասել, թե դա քեզ հետ չի պատահելու․․․

Եվ ոչինչ բացառված չի կյանքում․․․ Եվ չկա հասունության և տարիքի այն սահմանը, որից հետո ինչ որ բան չի պատահելու․․․

Եվ, իհարկե, դա էլ էր հնարավոր․․․

Եվ նույնիսկ ամենահավանականը հենց դա էր․․․ Եվ ոչ թե այն պատճառով, որ պատմիչներն էին գրել կամ մարգարեներն էին կանխագուշակել, այլ այն պարզագույն պատճառով, որ ինքդ մի օր վսեմաբար որոշել էիր, թե դա քեզ համար չէ, որ քո տարերային ողջամտության շնորհիվ դա քեզ հետ երբեք չի պատահի․․․

Բայց արի ու տես, որ այդ “երբեք”-ը հատկապես որոշում են այն դեպքերում, երբ ենթագիտակցորեն զգում են, որ դա էլ է հնարավոր, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով, “օրենքներում” գրված կամ “մտածողության” մեջ դաջված կանոններով համարում են, թե դա իրենց հետ չպիտի պատահի․․․Կամ ավելի վատ, դու մեծամտաբար մի օր քեզ մարտահրավեր էիր նետել, որ դու դա էլ կհաղթահարես քո ամուր արժեքային համակարգով․․․ Որոշել էիր պարզապես փորձարկել քո առանց այն էլ մի կարգին փորձարկված արժեքային համակարգը․․․

Ինչևէ․․․

Դա իրականություն է այլևս․․․

Լավ, թե վատ, քաղցր, թե ցավոտ, պարզ չէ բնավ․․․

Դա իրականություն է, որը պատահել է քեզ հասունության այլ մակարդակ տանելու համար․ կամ վերև կամ ներքև․․․

Բայց դե դու քո կյանքի ոչ երկարատև փորձից էլ գիտես, որ ինչ էլ, որ պատահի, դու քեզ էլ, քո շրջապատին էլ մի կարգին համոզելու ես, թե դա կյանքի լավագույն դասն էր, որ հնարավոր էր քաղել այս հարցաշատ աշխարհից․․․

Սա այն իրականությունն է, որից շատերը կսարսռան կամ կկործանվեն, կտվայտվեն կամ կերջանկանան, իսկ դու, քո արտաքին ձևական սառնասրտության քողի տակ, բայց փոթորկվող և կոկորդաթոքախառը հեղձուկ առաջացնող ներաշխարհով, քեզ որոշ ժամանակ անհասկացողի տեղ էիր դնում և դրանով փորձում էիր խույս տալ կամ պարզապես հետաձգել դրա գիտակցումը․․․

Իսկ վերջում․․․

“Բարև Ձեզ․․․ Ես Ձեր նոր փորձությունն եմ կամ փորձանքը, դեռ ինքս էլ չեմ կողմնորոշվել․․․ Եվ ես եկել եմ պայքարի նոր թատերաբեմի ստեղծման համար՝ իմանալով, որ “զոհս” բավական փորձառու է․․․ Ուստի՝ ես էլ՝ արժանի եմ “զոհիս”․․․

Դե իսկ դու՞․․․ Դու էլ կիսաժպիտով և կիսալուրջ, գլուխդ անտարբեր հենած մոտակա օտար պատին թեթևակի ողջունում ես և թերահավատորեն լիցքեր հաղորդում, թե իբր անհանգստացել ես․․․

Դե գիտես ընթացքն անգիր․․․

Մի քիչ ուղեղն արագ կաշխատի, մի քիչ առաջընթաց կունենաս, մի քիչ ճնշում կհաղթահարես, մի քիչ սիրտդ արագ կբաբախի, մի քիչ արցունքներ կկուտակվեն անհայտ տեղերում, մի քիչ աչքերդ կփայլեն, մի քիչ ժպիտներ կուղղվեն ոչ այն մարդկանց, մի քիչ նախանձ կծնվի շրջապատում քո անբացատրելի ժպիտի անհայտ աղբյուրների պատճառով, մի քիչ մազերիդ սանրվածքն ու գույնը կփոխես, մի քիչ նոր հագուստ կգնես, մի քիչ վատ արարքներ ու բամբասանք, մի քիչ անհանգստություն, մի քիչ երջանկություն, մի քիչ․․․, մի քիչ ամեն ինչից․․․

․․․Ուզում ես անհանգստանալ, նույնիսկ մի քիչ էլ ձևացնում ես, թե իբր անհանգստանում ես, քանի որ շրջապատում սովորաբար այս դեպքերում անհանգստանում են․․․

Այնինչ, դեռ քո չծնված էությունը, բնությունը և աշխարհը որոշել էր, որ ինչ էլ, որ պատահի, դու քեզ էլ, քո շրջապատին էլ մի կարգին համոզելու ես, թե դա կյանքի լավագույն դասն էր, որ հնարավոր էր քաղել այս հարցաշատ աշխարհից․․․

Ոչինչ ավելի, քան կյանք․․․

Ժամանակն անցնում է, չի անցնում մնացածը․․․

Կամիլ Կլոդելի այս քանդակի անունը “Բամբասանք” է․․․
Նիկոլո Մաքիավելու “Տիրակալում” մի ամբողջ մաս նվիրված է քծնողներին, մեկ այլ մաս էլ նախանձողներին․․․
Շեքսպիրի “Օթելլոյի” ողբերգական հիմքը նախանձն էր․․․
Ներոնի իշխանության օրոք ամենաաշխատող մեխանիզմը միմյանց մեջքի ետևում դավեր նյութելն էր․․․

․․․Ժամանակն անցնում է, չի անցնում մնացածը․․․

38091171_303