Այլոց երջանկության մասնագետը

․․․Օրեր էին անցել նրանց հանդիպումից․․․

Իսկ այդ հանդիպումն էլ շատ «պատահական» էր և ոչ առանձնահատուկ․․․

Ավելի առանձնահատուկ հանդիպումներ էլ էին պատահել՝ ավելի գեղեցիկ, ավելի տպավորիչ, ավելի գրքային և շատ ավելի դրամատիկ․․․

Սա սովորական մի հանդիպում էր, որին ոչ մի լուրջ մարդ լուրջ չէր վերաբերվի․․․

Սա հայացքների հանդիպում էր՝ առանց այն բառերի, որոնք պետք է հնչեին, առանց այն ժպիտի, որը պետք է լիներ և նույնիսկ առանց սրտի արագացած թակոցների․․․

Դե արի ու տես, որ այս անգամը ինչ որ բանով տարբերվում էր․ կամ իրոք առանձնահատուկ էր կամ ուղղակի գարունն էր իր իշխանությունը տարածել և փորձում էր նոր զգացողությունների առիթ գտնել․․․

Այս հանդիպման ընթացքում «ոչինչ» չեղավ, ուղղակի ամենօրյա խոսքեր հնչեցին, սովորաբար անծանոթներին ուղղվող հայացքներ թափառեցին, աչքերը խուսափեցին, միայն թեթևակի ծանրություն առաջացավ այնտեղ՝ շաաա՜տ խորքում․․․

 

․․․Եվ այդ «պատահական» հանդիպումից անցել էին օրեր․․․

Օրերն անցել էին, բայց մնացածը չէր անցել․․․

Մնացածը ճնշում էր ուժգնորեն՝ միավորվելով նոր բացվող գարնան թարմ օդի ու շնչի հետ․․․

․․․Եվ նրա մատները սահում էին ստեղնաշարի վրայով․․․

․․․Եվ նրա մատները փորձում էին արտաբերել այն զգացողությունները, որոնք հնարավոր չէր արտաբերել ու բացատրել․․․

Եվ թվում էր, թե դա միակ ելքն էր ջնջելու պատմության չգրված ու չընթերցված էջերից այդ օրը և այդ հանդիպումը, որի ընթացքում «ոչինչ» չէր եղել․․․

Իսկ միգուցե երջանկությունը թաքնված էր այնտեղ, որտեղ մուտքն արգելել էր հենց ինքը․․․ Եվ շատ հավանական էր, որ ապահովությունն ու պաշտպանվածությունը հենց այդ մթագնած հայացքի հետևում էր, որը նրա մտքից չէր հեռանում արդեն որերորդ օրն էր․․․

․․․Իսկ այսօր ստեղնաշարի վրայով սահող մատները ուզում էին համոզել, որ այն «պատահական» հանդիպման ժամանակ հնչած ամենօրյա խոսքերը կեղծ էին, սովորաբար անծանոթին ուղղվող հայացքը պաշտպանական էր, խուսափող աչքերը թաքցնում էին ճշմարտությունը, իսկ շատ խորքում կուտակված ծանրությունը սրտի զսպված զարկերն էին․․․

Դա իր որոշումն էր դիմացինի իբր թե հաստատված երջանկությունը չխախտելու կամ հավասարակշռությունը պահպանելու համար․․․

Ավելի հավանական էր, որ ինքը իր երջանկության մասնագետը չէր ու չէր էլ կարող լինել, քանի որ երկարամյա փորձ ուներ այլոց երջանկության մասնագետը լինելու գործում․․․IMAG2517

…Իսկ ես չեմ ծխում…

…Եվ ես հասկացա, թե ինչքան լավ է, որ ես չեմ ծխում…

Լավ է, քանի որ ոգևորվելիս շատ եմ ոգևորվում, տարվելիս շատ եմ տարվում, կախվածություն դառնալու ռիսկն էլ մեծ է…

Ինչ-որ բանով տարվելիս տարվում եմ մինչև վերջին բջիջը, մինչև անհնարինի ու հնարավորի առավելագույնը, տարվում եմ մինչև անուժություն, նվիրվում եմ մինչև էներգիայի վերջին կաթիլը…

Կախվածությունը, իհարկե, ունի անգնահատելի առավելություն, եթե ինքդ քեզ հետ պայքարող էակ ես…Եվ միայն այդ զգացողության տարերային և տիեզերական շարժումը վայելած մարդը գիտի, թե որքան ջանք, եռանդ և էներգիա է պետք ներդնել կախվածությունը ապրելու, դրանից օգուտներ և վնասներ ստանալու, իսկ վերջում էլ ազատվելու համար…

Եվ այդ նույն մարդը գիտի, որ ցանկացած կախվածությունից ազատվելուց հետո գոնե մի փոքր շնչելու ժամանակ է պետք…

…Ասում են, թե ծխելը քայքայում է առողջությունը…

Ծխախոտի տուփերին գրում են նրա վնասակարության մասին, պատկերում են ահասարսուռ նկարներ…

…Զգուշացնում են…

Ցավոք, ոչ ոք դեռ չի գնահատել գործին, գաղափարին, մարդուն նվիրվելու, այդ ընթացքում սպառած էներգիայի ազդեցությունն առողջության վրա, ոչ ոք դեռ չի համարել դա նույնքան վնասակար, որքան սեփական որոշմամբ կամ պատահաբար կողքիդ հայտնվածի որոշմամբ կլանած ծխի ազդեցությունը…

Դեռ ոչ ոք չի գնահատել, քանի որ անհնար է գնահատել…

 

Ցավոք, ոչ ոք չի զգուշացնում, որ նվիրումն էլ ռիսկեր ունի առողջության համար, թեկուզ չգնահատված, թեկուզ չբացահայտված…

 

Ծխի ազդեցությունը պարզ է ու առանձնապես ապացույցների կարիք չունի… Իսկ կորցրած էներգիայի ազդեցությունը չգիտես, թե ինչու, ապացույցի կարիք ունի… կամ հեշտության համար կոչում են վերացական անվամբ՝ «նյարդեր»… Կորցրած էներգիան «նյարդեր» չի, կորցրած էներգիան կորցնողը գիտի, թե ինչ է…

Իսկ կորցնողն անընդհատ կորցնելու է, քանի որ նվիրման աղբյուրները բազմաթիվ են և անվերջ…

 

…Իսկ ես չեմ ծխում… Խնայում եմ առողջությունս…

…Իսկ ես նվիրվում եմ անմնացորդ… Նվիրում եմ առողջություն…

 

***

Հայ ծնվելն արդեն ենթադրում է դժվար կյանք, իսկ, եթե դու, բացի հայ ծնվելուց, ունես նաև հայրենասիրական անկառավարելի ներքին մղում, ապա քո կյանքը երբեք չի լինելու այնպիսին, ինչպիսին կարող է լինել մեղմ, երջանիկ կյանքը…

Դա քո անգիտակցական որոշումն է մինչև ծնվելը, գենետիկ ժառանգություն կամ գիտակցական որոշում՝ կայացված կյանքի ընթացքում…

Ցանկացած դեպքում դու միշտ լինելու ես անտեսանելի մանր ճաղավանդակների ետևում, որոնց առկայության համար չես էլ կարող տրտնջալ նույնիսկ քո մտերիմների և խոհակիցների մոտ… Դա երբեմն ծայրահեղ անհասկանալի և անբացատրելի երևույթ է, որը բառային ձևակերպումներ չունի և չի էլ կարող գտնել:

…Եվ դու երբեք չես կայացնելու այն հեշտ որոշումները, որոնք ենթադրելու էին քո անհատական պարզ, մեղմ երջանկությունը… Դու ուղղակի երիտասարդության ինչ որ շրջանում պայքարելու ես դրա դեմ, ճնշելու ես այն թվացյալ ժամանակավոր մտքերով կամ թեթև զբաղմունքներով, սակայն, ինչպես ցանկացած ճնշված ուժ, այն կամ մի անկանխատեսելի պահի պայթելու է՝ ավերելով քո հազիվ ստեղծած օդային հեշտ իրականությունը կամ դանդաղորեն թփթփացնելու է ուսիդ և ժպտա քեզ հավետ…

Հայաստանի նկատմամբ հայրենասիրությունը անվերադարձ, մշտապես էներգիա կլանող զգացմունք է, որն ուղղակի հայրենասերին գոյության և տիեզերական վեհության իրավունք է տալիս… Ցավոք, դրանք չշոշափվող և անտեսանելի զգացողություններ են, որոնք, հնարավոր է, թվացյալ արժեքներ են ու աշխարհի արժեհամակարգի համար անկարևոր… Իսկ, եթե ավելի ճիշտ և կատարելապես անկեղծ, ապա Հայաստանի նկատմամբ հիվանդագին հայրենասիրության հիմքերը պետք է փնտրել գոյության պաշտպանության և Հայի տեսակի չվերանալու ծածկված բարդույթներում…

Այդ պատճառով էլ յուրաքանչյուր հայի ամենահաճելի զբաղմունքներից մեկը հայտնիների գեներում հայ փնտրելն է և հայի առանձնահատուկ լինելը ընդգծելը…

Ուղղակի շատ վաղուց առանձնահատուկ ոչինչ չստեղծելը շատ է բարդացնում հայի գոյության խնդիրը… Եվ, ցավոք, առանձնահատկությունների որոնումները խորանում են պատմության էջերի մեջ և կանգ առնում, օրինակ՝ Տիգրան Մեծի իշխանության կարճաժամկետ շրջանում…

Հային աշխարհացունց կամ անկրկնելի առանձնահատկություններ պետք չեն, Հային պետք են պարզ դրսևորումներ՝ անշահախնդիր և միակողմանի բարի արարքների, սեփական անձը ճանաչելու, սեփական զգացմունքները ու զգացողությունները ընդունելու, արդարության, մարդկային և քաղաքացիական պատասխանատվության, կյանքի նկատմամբ հաճելի մղումների տեսքով…

…Մենք պարզ լինելու խնդիր ունենք, բարդ եղել ենք միշտ և դեռ կլինենք…

․․․պատահական չէ․․․

․․․պատահական չէ․․․

․․․Եվ մեր կյանքում ոչինչ պատահական չէ․․․

Եվ կեսգիշերին «պատահական» հնչած զանգից արթնանալն ու հետո չքնելն էլ իր պատճառն ուներ, քանի որ հենց այդ գիշերվա ընթացքում հասունացավ կյանքի համար կարևոր որոշում․․․

Եվ փողոցում «պատահական» անցորդի դեմքի անհույս արտահայտությունը կամ «պատահական» ոչ մուրացկան մարդու կոշիկի անհույս մաշվածությունը պատահական չէին, քանի որ ստիպեցին հույս ստանալ․․․

Եվ մեքենայի ծույլ սլացքի ընթացքում խորհրդային ժամանակներից լքված շենքի նկատելն էլ պատահական չէր, քանի որ ինչ որ բան կամ ինչ որ մեկին չլքելու միտքն ամրացրեց․․․

Եվ ձմեռային արևի տակ տաքացող անտեր շանը նկատելն էլ պատահական չէր, քանի որ աշխարհում ինչ որ մի բան կամ ինչ որ մեկին փրկելու միտքը անիմաստ չթվաց․․․

Եվ այն ազնիվ մարդու հույսով լի հայացքը պատահական չէր, քանի որ կյանքում ազնվության և արդարության համար պայքարը թողեց առաջնահերթություն․․․

Եվ երազում սեփական տան պատուհանից Արարատը և նրա դիմացով հոսող Արաքսը շատ մոտիկից տեսնելն էլ պատահական չէր, քանի որ ՍԵՓԱԿԱՆ հայրենիքը պահպանելու բնազդը դարձավ գաղափարախոսություն․․․

․․․Իսկ մեր կյանքում ոչ ոք պատահական չէ․․․

Իսկ այն մեկը եկել էր, որ քեզ համոզեր, որ առանց քեզ աշխարհը կշարունակի ապրել․․․

Իսկ մյուսը քո կյանքում կա, որ ապացուցի, որ առանց քեզ աշխարհը գոյություն չունի․․․

Իսկ այս մեկը ժամանել էր իր աղմկալից գոյությամբ, որ քեզ դրդեր գրել այն չարաբաստիկ երկու էջը․․․

Իսկ այս մյուսը մխրճվել էր, որ վերջապես քեզ ստիպեր սովորել ասել այն, ինչ զգում ես, ասել այն բառերով, որոնցից ավելի ճիշտը չկա ու չէր կարող լինել․․․

Իսկ այս հինգերորդը հայտնվել էր, որ քեզ վերջապես դրդեր պաշտպանել ինքդ քեզ այնպես, ինչպես այլոց․․․

Իսկ այն մի շատ կարևորը «պատահական» հանդիպել էր մի «պատահական» վայրում, որ քեզ համոզի դժվարությամբ (իսկ դու ըմբոստանում էիր), որ դու և քո հայացքը առանձնահատուկ են․․․

․․․Եվ մեր կյանքում ոչինչ պատահական չէ․․․

․․․Իսկ մեր կյանքում ոչ ոք պատահական չէ․․․

***

first-step-5-700x438

․․․Կար «Start»-ի կետը և առաջին քայլն անելու անուժությունը․․․

․․․Կար «Finish»-ի հորիզոնը և արագություն վերցնելու անհնարինությունը․․․

․․․Եվ դա չէր ամենաբարդը․․․

Եվ երկար ու արագ վազքից վաստակած ոտքերում առկա ծանրությունը չէր ամենացավոտը․․․

Ամենացավոտը սրտի ու ստամոքսի միջնմասում ճնշված այդ կծիկն էր, որը հասունացել էր ժամանակի ընթացքում իրականությունը մտացածին վերափոխելու արդյունքում․․․

Ամենացավոտն իրականության մասին վերջապես հասած գիտակցությունն էր ու դրա ճնշման անհնարինությունը․․․

Այլևս չէր գործում ինքնախաբեությունը, այլևս չէին երևում պայծառ արևները, այլևս չկային քիմիական մշտապես դրական մտքերը․․․

Կար իրավիճակը, դրա մասին իրական կարծիքը, լավ ու վատ կյանքը, վառված հորիզոնը, ուրախ ու տխուր հիշողությունները, դեպի արևը ճախրանքից խանձված թևերը, ամուր ոտքերը և անուղղելի հավատը դեպի լավը․․․

Կային լավն ու բարին որոնող հոգնած աչքերը, կային նույն լավի ու բարու գտնվելուց համեստորեն հոսող արցունքները, կային այդ լավն ու բարին սփռող սակավաթիվ մարդիկ, կային խոչընդոտների լեռնաշղթաները․․․

Կար անուղղելի հավատը դեպի լավը, կար կարճատև դադարը երկար ու արագ վազքից հետո և կար «Start»-ի մոտեցող վայրկյանը․․․

Չկային միայն ուժերը և չկար սպասման ժամանակը․․․

Եվ երերացող, բայց բնությունից ուժեղ ոտքն արեց առաջին քայլը․․․

 

Կյանքը գետնանցումում

3-րդ մաս

Երրորդ մասի գետնանցումում կյանքի մի ամբողջ հանրագիտարան կարելի է կազմել․․․

Կից-կից տեղադրված կրպակներում իրենց կյանքն են անցկացնում տարբեր տարիքների անձինք, ովքեր բառացիորեն օրվա հաց են վաստակում ձմեռվա ցրտին և ամառվա տապին․․․

Դա նրանց կյանքն է, նրանց առօրյան, նրանց աշխատանքը, նրանց արդար քրտինքը և նրանց իրականությունը․․․

Կրպակներից մեկում տարատեսակ մանրուքներ է վաճառում մի տատիկ՝ շատ խամրած աչքերով, ծանրացած շարժումներով․․․ Կողքի կրպակի աղջիկն ինձ պատմեց, որ նա 85 տարեկան է և այդ աշխատանքը նրա գոյատևման միակ միջոցն է․․․

Մի անգամ ուշ երեկոյան նրանից նվերի փաթեթավորման թուղթ էի գնում, որի ընթացքում լսեցի, թե ինչ գեղեցիկ գրական հայերենով է խոսում, ինչ լավ բառապաշարով ու ինչ հնչուն առոգանությամբ․․․Այն ընթացքում, երբ նա դանդաղորեն փաթեթավորում էր այդ թուղթը, իմ կողքին հայտնվեց մեկ այլ տատիկ՝ լրիվ սև հագուստով և սև գլխաշորով, շատ կորացած մեջքով և մեծ տոպրակներով․․․ Նա վաճառում էր կապոցներով նանա, ումից ես գնեցի նրա ձեռքին առկա կապոցները հույսով, թե նա կավարտի իր առևտրական օրը և կգնա տուն։ Ավաղ, նա մի փոքր հեռանալուց հետո իր տոպրակից հանեց ևս նույնքան կապոց և շարունակեց իր երթը։ Այդ ընթացքում մյուս տատիկը լուռ թուղթն էր ոլորում, հետո ինձ իր կողմից շնորհակալություն հայտնեց, որ ես գնեցի նանայի այդ կապերը և պատմեց նանա վաճառող տատիկի կյանքը․․․ Վերջինիս տղան բանտում էր, որի երեխաների նկատմամբ խնամքն այս կորացած մեջքով տատիկի վրա էր։ Թե որտեղ էր նրանց մայրը, անհայտ մնաց․․․

Արդեն անհետացած կորացած մեջքով տատիկն իմ հիշողությունից դժվար թե հեռանա, քանի որ հետո դեռ երկար մտածում էի, թե ինչու ավել կապոցներ չեմ գնել․․․

Մի քիչ խորանում ես, և երկու երիտասարդ աղջիկ վաճառում են կոսմետիկ ապրանքներ և անցկացնում են իրենց կյանքի լավագույն տարիներն իրենց հայրենիքի մի անշուք գետնանցումում․․․

Մոտենում ես գետնանցումի ելքին, աստիճանների վրա մի գեր տատիկ ոչ մաքուր շորերով վատ մրգեր ու կանաչեղեն է վաճառում․․․

Նրանից մի փոքր վերև մեկ այլ տղամարդ կիտրոններ է վաճառում․․․

Ամեն ինչ բնականոն է, սովորական ու աչքի չընկնող․․․

Որոշ մարդկանց համար իրենց հոգեբանությունն անհիմն խաթարող երևույթ․․․

Որոշ մարդկանց համար իրենց «բարձր» տեսակը նման երևույթներից հեռու պահելու առիթ․․․

Շատ մարդկանց համար հայացքը թեքելու հիմնավոր պատճառ․․․

Ոմանց համար կյանքին ու աշխարհին հարցեր տալու և իրականության հետ չհաշտվելու ամուր հիմք․․․

Կյանքն այն է, ինչ կա․․․

Շաբաթվա երրորդ մարդը

slug-76605

Մոտ կես տարի առաջ հերթական շաբաթ օր ուշանում եմ պարապմունքից, արագ պատվիրում եմ gg, ինձ նետում մեքենայի մեջ (թե ինչքան կարելի է վազել ու ուշանալ, ես էլ չեմ հասկանում և ավելի շատ չեմ հասկանում, թե, ընդհանուր առմամբ, մարդ արարածն ինչից է ուշանում) և վարորդին խնդրում եմ ինձ հնարավորինս արագ հասցնել Կոմիտաս փողոցի Golds Gym…

Վարորդը շատ ջերմ գյումրեցի էր՝ աննկարագրելի մաքուր հագուկապով և հային ոչ բնորոշ դրական ժպիտով… Նա սկսեց խիստ պատասխանատու երթևեկությունը Բաղրամյան փողոցի վերին տարբեր փողոցներով՝ հնարավորինս կարճ ու առանց խցանումների տարբերակով… Այդ ընթացքում ես հայտնաբերեցի, որ ես ունեմ մի 500 դրամանոց և մի հատ էլ 200 դրամանոց…

Հետո արագ հիշեցի, որ Golds Gym-ի ընդունարանում կա բանկոմատ, որը բացարձակապես իմ ուշանալու գրաֆիկում չէր տեղավորվում…

Հասանք Golds Gym, խնդրեցի երկու րոպե սպասի… Ես իմ սպորտային համեստ ուժեղությամբ և ճկունությամբ ներխուժեցի շենք, որտեղ բախվեցի բանկոմատի անհույս մութ էկրանին…

Ես, սկսված պարապմունքս, մութ էկրանով բանկոմատը, իմ խեղճուկրակ մեկ 500 դրամանոցը և մի հատ էլ 200 դրամանոցը տիեզերքում անիմաստ անահավասարակշիռ վիճակ էինք ստեղծել…

Դուրս եկա, մեքենային մոտենալու ընթացքում դրամապանակից իմ փողային «700 դրամանոց կարողությունը» հանելիս գցեցի 200 դրամանոցը, որը գլորվեց անհայտ ուղղությամբ և անհետացավ կայանված մեքենաներից մեկի տակ…

Հասա այդ մեքենային արդեն ոչ նույնքան խրոխտ և արագ, և, դե պատկերացրեք, ինչ կարգի ամաչելով, այդ վարորդին ասում եմ.

-Խնդրում եմ Ձեր հեռախոսահամարը, ես հետո կզանգեմ Ձեզ, որ գումարը փոխանցեմ:

-Հեչ չունե՞ք,- հարցնում է…

Դե առանց թաքցնելու ասում եմ «ունեցվածքիս» չափը, ինքն էլ իսկական տղամարդու պես շատ հանգիստ ու անվրդով ասում է, թե․

-Տվեք, նորմալ է․․․

Ես էլ չեմուչումից հետո տալիս եմ այդ 500 դրամանոցը և գետինը մտնելով գնում․․․

Ես, իհարկե, հետո հիշեցի, որ ունեմ նրա համարը, քանի որ gg-ի վարորդ էր, բայց նա այնպես բարի և անվրդով հեռացավ, որ ես նրան չէի վիրավորի իմ զանգով և իմ ավելացրած ևս մի 500 դրամով՝ օրինակ․․․

․․․Մոտ երկու շաբաթ առաջ Ամիրյանի Golds Gym-ից նստում եմ իմ պատվիրած gg-ն, բարևում եմ, ասում եմ, թե ուր պետք է գնանք․․․

Շատ հոգնածության պատճառով առանձնապես շփվել չեմ ուզում, բայց զգում եմ, որ վարորդը դրական, ժպտացող, մաքուր հագնված տղամարդ է․․․

Պատասխանը հնչում է գյումրեցու արտասանությամբ, որն ինձ այդ պահին ոչինչ չի ասում․․․

Ամբողջ ճանապարհը ես հեռախոսիս էկրանին ինչ որ անիմաստ բաներ եմ թերթում․․․

Մեր բակ հասնելուն պես կարծես նոր արթանում եմ և ճանաչում այդ մարդուն․․․

Ու միանգամից ասում եմ․

-Դուք ինձ մի անգամ էլ եք տարել, և ես Ձեզ քիչ եմ վճարել․․․

Այս մարդը հայելու միջից նայում է ինձ ու զգում եմ, որ հաստատ չի ճանաչել, բայց, կիսատ ժպտալով, ասում է․

-Ոնց որ հիշում եմ․․․

Ասում եմ․

-Կոմիտաս եք տարել, իսկ ես այսքան ժամանակ դա հիշում էի․․․

Բարի ժպտում է, ասում է․

-Դա կարևոր չի, մեծ բան չի իմ արածը․․․

Ես էլ թե․

-Ինչը՞ մեծ բան չի, եթե Դուք այսքան մեծահոգաբար եք դա արել․․․Աստված թո՛ղ Ձեզ շատ ավելին վերադարձնի․․․

Նա էլի բարի ժպտում է, հետո ասում․

-Փողով չէ, թող ավելի լավ բաներով վերադարձնի։ Փողը չի կարևորը․․․

Դե ես, իհարկե, համաձայնվում եմ (ինձ էլ մեկը նման բան ասի)․․․

Եվ վերջում ինքն ասում է ինձ համար վերջին զարմանալի նախադասությունը․

-Գիտե՞ք, հետաքրքիրն այն է, որ այս շաբաթվա ընթացքում դուք արդեն երրորդ մարդն եք, որ նման բան եք ասում․․․

 

Հավերժական բախումը

․․․Այդ անտառում սողունները թռչուններից արագ էին տեղաշարժվում հողի վրայով․․․

Եվ այդ անտառի սողունները ցանկանում էին թռչունների ճախրանքն արգելակել․․․

Եվ այդ սողունները ձգվում էին դեպի հողը․․․

Եվ հենց այդ հողն էր նրանց ուժը և կործանումը․․․

․․․Հողով անհույս փակված շնչառությամբ և փոշոտ սողուններ․․․

Իսկ այդ թռչուններն անպարտելի էին օդում․․․

Իսկ այդ թռչունները նկատում էին սողուններին բացառապես, երբ ուտելիք էր պետք․․․

Իսկ այդ թռչունները սավառնում էին դեպի արևը․․․

Իսկ հենց այդ արևն էր նրանց ուժը և կործանումը․․․

․․․Խանձված փետուրներով և այրվող աչքերով թռչուններ․․․

Եվ այդ սողունները ցանկանում էին թռչուններին էլ քաշել դեպի հողը․․․

Իսկ այդ թռչունները ցանկանում էին սողուններին քաշել դեպի արևը․․․

Անցնում էին տիեզերական դարեր, սակայն ամեն հանդիպման ընթացքում այդ բախումը ցավոտ ու անդառնալի էր լինում՝ թողնելով հետքեր հողի վրա խանձված փետուրի, իսկ օդում՝ հողոտված թռիչքի տեսքով․․․

 

Դա էլ է հնարավոր․․․

Դե դա էլ էր հնարավոր․․․

Եվ ոչ ոք չէր ասել, թե դա քեզ հետ չի պատահելու․․․

Եվ ոչինչ բացառված չի կյանքում․․․ Եվ չկա հասունության և տարիքի այն սահմանը, որից հետո ինչ որ բան չի պատահելու․․․

Եվ, իհարկե, դա էլ էր հնարավոր․․․

Եվ նույնիսկ ամենահավանականը հենց դա էր․․․ Եվ ոչ թե այն պատճառով, որ պատմիչներն էին գրել կամ մարգարեներն էին կանխագուշակել, այլ այն պարզագույն պատճառով, որ ինքդ մի օր վսեմաբար որոշել էիր, թե դա քեզ համար չէ, որ քո տարերային ողջամտության շնորհիվ դա քեզ հետ երբեք չի պատահի․․․

Բայց արի ու տես, որ այդ “երբեք”-ը հատկապես որոշում են այն դեպքերում, երբ ենթագիտակցորեն զգում են, որ դա էլ է հնարավոր, սակայն ինչ-ինչ պատճառներով, “օրենքներում” գրված կամ “մտածողության” մեջ դաջված կանոններով համարում են, թե դա իրենց հետ չպիտի պատահի․․․Կամ ավելի վատ, դու մեծամտաբար մի օր քեզ մարտահրավեր էիր նետել, որ դու դա էլ կհաղթահարես քո ամուր արժեքային համակարգով․․․ Որոշել էիր պարզապես փորձարկել քո առանց այն էլ մի կարգին փորձարկված արժեքային համակարգը․․․

Ինչևէ․․․

Դա իրականություն է այլևս․․․

Լավ, թե վատ, քաղցր, թե ցավոտ, պարզ չէ բնավ․․․

Դա իրականություն է, որը պատահել է քեզ հասունության այլ մակարդակ տանելու համար․ կամ վերև կամ ներքև․․․

Բայց դե դու քո կյանքի ոչ երկարատև փորձից էլ գիտես, որ ինչ էլ, որ պատահի, դու քեզ էլ, քո շրջապատին էլ մի կարգին համոզելու ես, թե դա կյանքի լավագույն դասն էր, որ հնարավոր էր քաղել այս հարցաշատ աշխարհից․․․

Սա այն իրականությունն է, որից շատերը կսարսռան կամ կկործանվեն, կտվայտվեն կամ կերջանկանան, իսկ դու, քո արտաքին ձևական սառնասրտության քողի տակ, բայց փոթորկվող և կոկորդաթոքախառը հեղձուկ առաջացնող ներաշխարհով, քեզ որոշ ժամանակ անհասկացողի տեղ էիր դնում և դրանով փորձում էիր խույս տալ կամ պարզապես հետաձգել դրա գիտակցումը․․․

Իսկ վերջում․․․

“Բարև Ձեզ․․․ Ես Ձեր նոր փորձությունն եմ կամ փորձանքը, դեռ ինքս էլ չեմ կողմնորոշվել․․․ Եվ ես եկել եմ պայքարի նոր թատերաբեմի ստեղծման համար՝ իմանալով, որ “զոհս” բավական փորձառու է․․․ Ուստի՝ ես էլ՝ արժանի եմ “զոհիս”․․․

Դե իսկ դու՞․․․ Դու էլ կիսաժպիտով և կիսալուրջ, գլուխդ անտարբեր հենած մոտակա օտար պատին թեթևակի ողջունում ես և թերահավատորեն լիցքեր հաղորդում, թե իբր անհանգստացել ես․․․

Դե գիտես ընթացքն անգիր․․․

Մի քիչ ուղեղն արագ կաշխատի, մի քիչ առաջընթաց կունենաս, մի քիչ ճնշում կհաղթահարես, մի քիչ սիրտդ արագ կբաբախի, մի քիչ արցունքներ կկուտակվեն անհայտ տեղերում, մի քիչ աչքերդ կփայլեն, մի քիչ ժպիտներ կուղղվեն ոչ այն մարդկանց, մի քիչ նախանձ կծնվի շրջապատում քո անբացատրելի ժպիտի անհայտ աղբյուրների պատճառով, մի քիչ մազերիդ սանրվածքն ու գույնը կփոխես, մի քիչ նոր հագուստ կգնես, մի քիչ վատ արարքներ ու բամբասանք, մի քիչ անհանգստություն, մի քիչ երջանկություն, մի քիչ․․․, մի քիչ ամեն ինչից․․․

․․․Ուզում ես անհանգստանալ, նույնիսկ մի քիչ էլ ձևացնում ես, թե իբր անհանգստանում ես, քանի որ շրջապատում սովորաբար այս դեպքերում անհանգստանում են․․․

Այնինչ, դեռ քո չծնված էությունը, բնությունը և աշխարհը որոշել էր, որ ինչ էլ, որ պատահի, դու քեզ էլ, քո շրջապատին էլ մի կարգին համոզելու ես, թե դա կյանքի լավագույն դասն էր, որ հնարավոր էր քաղել այս հարցաշատ աշխարհից․․․

Ոչինչ ավելի, քան կյանք․․․

Ժամանակն անցնում է, չի անցնում մնացածը․․․

Կամիլ Կլոդելի այս քանդակի անունը “Բամբասանք” է․․․
Նիկոլո Մաքիավելու “Տիրակալում” մի ամբողջ մաս նվիրված է քծնողներին, մեկ այլ մաս էլ նախանձողներին․․․
Շեքսպիրի “Օթելլոյի” ողբերգական հիմքը նախանձն էր․․․
Ներոնի իշխանության օրոք ամենաաշխատող մեխանիզմը միմյանց մեջքի ետևում դավեր նյութելն էր․․․

․․․Ժամանակն անցնում է, չի անցնում մնացածը․․․

38091171_303